Ποιες είναι οι παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων;

Η αφαίρεση ινομυωμάτων, γνωστή ως ινομυωματεκτομή, αποτελεί μία από τις πιο συχνές χειρουργικές επεμβάσεις στη γυναικολογία. Τα ινομυώματα είναι καλοήθεις όγκοι του μυομητρίου που προσβάλλουν σημαντικό ποσοστό γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Αν και η χειρουργική τους αντιμετώπιση προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση από συμπτώματα όπως η έντονη αιμορραγία, ο πυελικός πόνος και η υπογονιμότητα, κάθε γυναίκα που προγραμματίζει τη συγκεκριμένη επέμβαση οφείλει να γνωρίζει αναλυτικά ποιες είναι οι παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων.

Οι παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων διακρίνονται σε άμεσες μετεγχειρητικές ενοχλήσεις, σε διεγχειρητικούς κινδύνους, αλλά και σε μακροπρόθεσμες επιδράσεις που σχετίζονται με τη γονιμότητα και τη μελλοντική κύηση.

Άμεσες μετεγχειρητικές παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων

Τις πρώτες ημέρες μετά τη χειρουργική επέμβαση, ο οργανισμός αντιδρά φυσιολογικά στη διαδικασία της επούλωσης των ιστών. Οι άμεσες παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων περιλαμβάνουν συμπτώματα που αναμένονται σε μεγάλο βαθμό και υποχωρούν σταδιακά με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και ξεκούραση.

Ήπιος έως μέτριος πόνος στην πύελο: Ο πόνος εντοπίζεται χαμηλά στην κοιλιακή χώρα και ενδέχεται να αντανακλά στη μέση. Οφείλεται στις τομές που πραγματοποιούνται τόσο στο δέρμα όσο και στο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας.
Κολπική σταγονοειδής αιμορραγία: Για λίγες ημέρες ή εβδομάδες μετά το χειρουργείο, παρατηρείται ελαφρά κολπική ροή ή καφέ εκκρίσεις, καθώς η μήτρα αποβάλλει τα υπολείμματα της επούλωσης.
Κοιλιακή διάταση και φούσκωμα: Ιδιαίτερα στις λαπαροσκοπικές και ρομποτικές επεμβάσεις, η εισαγωγή διοξειδίου του άνθρακα στην περιτοναϊκή κοιλότητα προκαλεί προσωρινό τυμπανισμό και ενοχλήσεις στους ώμους λόγω ερεθισμού του διαφράγματος.
Αίσθημα κόπωσης και αδυναμίας: Η αναισθησία, η απώλεια αίματος και η προσπάθεια του οργανισμού να αναρρώσει καταβάλουν τη γυναίκα, απαιτώντας επαρκή ανάπαυση για τις πρώτες εβδομάδες.

Η ένταση που παρουσιάζουν οι άμεσες παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων εξαρτάται άμεσα από τον αριθμό, το μέγεθος και την ακριβή ανατομική θέση των ινομυωμάτων που αφαιρέθηκαν.

Δείτε ακόμη: Μπορεί ένα ινομύωμα να εξαφανιστεί;

Χειρουργικές επιπλοκές και διεγχειρητικοί κίνδυνοι

Πέρα από τις αναμενόμενες μετεγχειρητικές ενοχλήσεις, υπάρχουν ορισμένες σοβαρότερες χειρουργικές επιπλοκές που μπορούν να εμφανιστούν. Αν και η συχνότητά τους παραμένει χαμηλή όταν η επέμβαση εκτελείται από εξειδικευμένο χειρουργό, οι δυνητικά σοβαρές παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων απαιτούν αυξημένη εγρήγορση.

Η μήτρα είναι ένα όργανο με εξαιρετικά πλούσια αγγείωση. Κατά την αφαίρεση μεγάλων ή πολλαπλών ινομυωμάτων, υπάρχει κίνδυνος αυξημένης απώλειας αίματος, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε οξεία αναιμία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, καθίσταται απαραίτητη η μετάγγιση αίματος. Σε εξαιρετικά σπάνιες καταστάσεις ανεξέλεγκτης αιμορραγίας που απειλεί τη ζωή της ασθενούς, ενδέχεται να απαιτηθεί επείγουσα υστερεκτομή, δηλαδή πλήρης αφαίρεση της μήτρας.

Επιπλέον, λόγω της γειτνίασης της μήτρας με άλλα ζωτικά όργανα της πυέλου, υφίσταται ο κίνδυνος τραυματισμού της ουροδόχου κύστης, των ουρητήρων ή του εντέρου. Τέτοιοι τραυματισμοί συμβαίνουν συχνότερα όταν υπάρχουν προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις ή εκτεταμένες πυελικές συμφύσεις. Παράλληλα, οι μικροβιακές λοιμώξεις, είτε στο σημείο της δερματικής τομής είτε εντός της πυέλου (όπως η ενδομητρίτιδα), αποτελούν υπαρκτές παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων που αντιμετωπίζονται με την κατάλληλη αντιβιοτική θεραπεία.

Μακροπρόθεσμες παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων και ο ρόλος των συμφύσεων

Οι επιπτώσεις μιας ινομυωματεκτομής δεν περιορίζονται πάντοτε στην άμεση μετεγχειρητική περίοδο. Ορισμένες παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων ενδέχεται να εκδηλωθούν μήνες ή ακόμα και χρόνια μετά την επέμβαση.

Ο σχηματισμός μετεγχειρητικών συμφύσεων αποτελεί μία από τις συχνότερες μακροπρόθεσμες επιπλοκές. Οι συμφύσεις είναι ταινίες ουλώδους ιστού που αναπτύσσονται ανάμεσα στα εσωτερικά όργανα της πυέλου (όπως ανάμεσα στη μήτρα, τις ωοθήκες, τις σάλπιγγες και το έντερο). Αυτές οι ουλοποιήσεις μπορούν να προκαλέσουν:

Χρόνιο πυελικό άλγος που επιμένει στην καθημερινότητα.
Απόφραξη των σαλπίγγων, δυσχεραίνοντας τη φυσιολογική σύλληψη.
Εντοπισμένα προβλήματα στη λειτουργία του εντέρου, όπως δυσκοιλιότητα ή σπανιότερα ειλεό.

Στην περίπτωση της υστεροσκοπικής αφαίρεσης υποβλεννογόνιων ινομυωμάτων, η δημιουργία εσωτερικών ουλών στο ενδομήτριο μπορεί να επηρεάσει την ομαλή κύκλο της περιόδου ή να εμποδίσει την εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου.

Μία άλλη μακροπρόθεσμη παράμετρος είναι η πιθανότητα επανεμφάνισης ινομυωμάτων. Η ινομυωματεκτομή αφαιρεί τα υπάρχοντα ινομυώματα, αλλά δεν αλλάζει τη γενετική ή ορμονική προδιάθεση του οργανισμού να δημιουργεί νέα. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, το ποσοστό υποτροπής κυμαίνεται από 25% έως 50% μέσα σε μία πενταετία, γεγονός που καθιστά τις νέες βλάβες μέρος της ευρύτερης εικόνας που αφορά τις μακροπρόθεσμες παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων.

Επιπτώσεις στη γονιμότητα, την κύηση και τον τοκετό

Η διατήρηση και η βελτίωση της γονιμότητας αποτελεί έναν από τους κύριους λόγους που μια γυναίκα αποφασίζει να υποβληθεί σε ινομυωματεκτομή αντί για υστερεκτομή. Ωστόσο, η ίδια η επεμβατική διαδικασία δημιουργεί συγκεκριμένες παραμέτρους που επηρεάζουν τις μελλοντικές εγκυμοσύνες.

Μετά τη χειρουργική επέμβαση, το τοίχωμα της μήτρας χρειάζεται επαρκή χρόνο για να επουλωθεί πλήρως. Οι γυναικολόγοι συνιστούν συνήθως την αποφυγή σύλληψης για ένα διάστημα 3 έως 6 μηνών, ανάλογα με το βάθος και την έκταση των τομών στο μυομήτριο.

Η πιο σοβαρή μακροπρόθεσμη επιπλοκή που σχετίζεται με την κύηση είναι ο κίνδυνος ρήξης της μήτρας κατά τη διάρκεια του τοκετού. Όταν οι τομές για την αφαίρεση των ινομυωμάτων εισχωρούν βαθιά στο μυϊκό τοίχωμα ή φτάνουν έως την ενδομητρική κοιλότητα, η ουλή που δημιουργείται δεν διαθέτει την ίδια ελαστικότητα με τον φυσιολογικό ιστό. Κατά τις έντονες συσπάσεις του τοκετού, υπάρχει η πιθανότητα διάσπασης της ουλής. Για το λόγο αυτό, στις γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε βαθιά ινομυωματεκτομή, η καισαρική τομή επιλέγεται ως η ασφαλέστερη μέθοδος τοκετού για τη προστασία της μητέρας και του εμβρύου.

Όλες αυτές οι επιδράσεις στη δομική ακεραιότητα του μυομητρίου υπογραμμίζουν τη σημασία της προσεκτικής αξιολόγησης όταν εξετάζονται οι παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων σε γυναίκες που επιθυμούν να τεκνοποιήσουν.

Πώς επηρεάζει η χειρουργική μέθοδος τις παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων

Ο βαθμός, η ένταση και το είδος των επιπλοκών διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τη χειρουργική τεχνική που εφαρμόζεται. Η σύγχρονη γυναικολογία προσφέρει διάφορες προσπελάσεις, καθεμία από τις οποίες παρουσιάζει ξεχωριστό προφίλ ασφάλειας.

Ανοιχτή κοιλιακή ινομυωματεκτομή: Πραγματοποιείται μέσω μιας μεγαλύτερης τομής στην κοιλιακή χώρα (παρόμοιας με εκείνη της καισαρικής). Συνδέεται με τον υψηλότερο βαθμό μετεγχειρητικού πόνου, μεγαλύτερη απώλεια αίματος, παρατεταμένη νοσηλεία και αυξημένο κίνδυνο δημιουργίας εσωτερικών συμφύσεων. Η περίοδος πλήρους ανάρρωσης κυμαίνεται από 4 έως 6 εβδομάδες.
Λαπαροσκοπική και Ρομποτική ινομυωματεκτομή: Αποτελούν ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους που εκτελούνται μέσω μικρών τομών λίγων χιλιοστών στο δέρμα. Οι τεχνικές αυτές μειώνουν αισθητά τον μετεγχειρητικό πόνο, την απώλεια αίματος, τη διάρκεια νοσηλείας και την πιθανότητα λοιμώξεων. Παράλληλα, ο σχηματισμός μετεγχειρητικών συμφύσεων είναι σημαντικά περιορισμένος σε σύγκριση με το ανοιχτό χειρουργείο.
Υστεροσκοπική ινομυωματεκτομή: Εφαρμόζεται αποκλειστικά για υποβλεννογόνια ινομυώματα που προβάλλουν εντός της κοιλότητας της μήτρας. Πραγματοποιείται διακολπικά, χωρίς καμία εξωτερική τομή. Στην προσπέλαση αυτή, οι παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων είναι οι πλέον ήπιες, περιλαμβάνοντας συνήθως ήπιες κράμπες τύπου περιόδου και ελαφρά κολπική ροή για λίγες ημέρες.

Η επιλογή της κατάλληλης προσπέλασης από τον χειρουργό συμβάλλει καθοριστικά στον περιορισμό που εμφανίζουν οι παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων.

Συμπτώματα που πρέπει να σας ανησυχούν

Κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης στο σπίτι, η ασθενής οφείλει να παρακολουθεί προσεκτικά την πορεία της υγείας της. Ορισμένα συμπτώματα υποδηλώνουν ότι οι παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων ενδέχεται να έχουν εξελιχθεί σε σοβαρότερη επιπλοκή που απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση:

Πυρετός που υπερβαίνει τους 38°C ή επιμονή ριγών.
Οξύς, ξαφνικός ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος που δεν υποχωρεί με τα συνταγογραφούμενα παυσίπονα.
Υπερβολική κολπική αιμορραγία (πλήρης εμποτισμός περισσότερων από μία σερβιέτες ανά ώρα).
Δύσπνοια, πόνος στο στήθος ή έντονο πρήξιμο και πόνος στη μία γάμπα, τα οποία αποτελούν ενδείξεις θρομβοεμβολής.
Δυσκολία στην ούρηση, έντονο τσούξιμο ή αδυναμία κένωσης της κύστης.

Για την ελαχιστοποίηση των επιπλοκών και τη διασφάλιση της γονιμότητας, η επιλογή του κατάλληλου επεμβατικού ιατρού είναι υψίστης σημασίας. Ο Δρ. Γεώργιος Μάριος Μακρής, Μαιευτήρας–Γυναικολόγος με εξειδίκευση στη Γυναικολογική Ογκολογία (πιστοποιημένος από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς EBCOG και ESGO) και Διευθυντής της Γυναικολογικής Κλινικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, διαθέτει πολυετή κλινική εμπειρία σε σύνθετα γυναικολογικά περιστατικά.

Δείτε ακόμη: Πόνος χαμηλά στην κοιλιά: Πότε χρειάζεται γυναικολογικός έλεγχος;

Ποιες είναι οι παρενέργειες αφαίρεσης ινομυωμάτων;